U septembru 2023. godine senatorka Rashida Shaheen podnijela je u Senatu Sjedinjenih Američkih Država predlog zakona S. 2955, poznat i pod nazivom „Srebrenica Genocide Remembrance Act of 2023“. Predlog je pročitano dva puta i proslijeđeno je Odboru za pravosuđe. Njegov primarni cilj je da se 11. juli, datum kada je 1995. godine u Srebrenici počinjen najstrašniji zločin u Evropi od kraja Drugog svjetskog rata, proglasi Nacionalnim danom sjećanja na žrtve tog genocida.

U odeljku „Nalazi“ zakona Kongres iznosi četrnaest tačaka koje sumiraju istorijske i pravne činjenice vezane za sukob u Bosni i Hercegovini. Prvo, ističe da su SAD i Evropska zajednica 7. aprila 1992. prepoznale Republiku Bosnu i Hercegovinu kao nezavisnu državu, a Ujedinjene nacije su je 22. maja 1992. primile u svoj sastav. Drugo, Kongres navodi da su Bosnjaci bili najveća žrtva sistematskih ratnih zločina, zločina protiv čovječnosti i genocida koje su izveli Srbi i srpski paravojni elementi uz podršku tadašnje Savezne Republike Jugoslavije.

Dalje se podsjeća da je Senat 1995. godine već donio rezoluciju 134 u 109. kongresu kojom je izrazio uvjerenje da su srpske snage od aprila 1992. do novembra 1995. izvele agresiju i genocid nad Bošnjacima. Predlog opisuje i stratešku važnost Srebrenice za srpski plan stvaranja etnički homogenog entiteta „Republika Srpska“, te navodi da su pod komandama Ratka Mladića i Radovana Karadžića organizovane masovne deportacije, silovanja i masakr više od osam hiljada bosanskih muškaraca i dječaka u julu 1995. godine.

Predlog također ukazuje na činjenicu da su posljedice genocida i dalje prisutne: ostaci žrtava i dalje se pronalaze i 2023. godine, a masovna grobnica su Srbi pokušali sakriti premještanjem tijela na sekundarne i tercijalne lokacije. Tekst zakona upućuje na definiciju genocida iz Konvencije o sprječavanju i kažnjavanju zločina genocida iz 1948. godine i tvrdi da je događaj u Srebrenici najveći masovni zločin u Evropi od kraja Drugog svjetskog rata.

Ukoliko se predlog zakona usvoji, 11. juli bi postao zvanični dan u SAD-u kada će se kroz javne ceremonije, obrazovne programe i medijske kampanje obilježavati pamćenje žrtava Srebreničkog genocida i podsticati šira međunarodna svijest o potrebi sprečavanja sličnih zločina u budućnosti. Ovaj potez predstavlja simboličku podršku preživjelima, porodicama žrtava i svim naporima za pravdu i pomirenje u Bosni i Hercegovini.

Izvori (learn more):

congress.gov — https://www.congress.gov/118/bills/s2955/BILLS-118s2955is.htm